سازوکار تغییر اجتماعی از دید قرآن با تکیه بر سیر نزول

نوع مقاله : علمی ـ پژوهشی

نویسندگان

1 جامعه المصطفی ص العالمیه

2 عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام

چکیده

دغدغه‌ی تبیین تغییرات اجتماعی و ارائه‌ی تبیینی درست از آن، مسأله‌ای بود که باعث ایجاد دانشی به نام جامعه‌شناسی شد. به دلیل نگاه به جامعه از زوایای مختلف و سطوح تحلیل متفاوت، جامعه‌شناسان دیدگاه‌های متعدد و در برخی موارد متضادّی از تغییر اجتماعی ارائه‌ کرده‌اند. به نظر دین (جهان بینی، شریعت و اخلاق)، انگیزه های روانی، اقتصاد و کنش که بستر شکل گیری انگاره های اساسی جامعه شناسی شد، مهمترین مولفه ها در باب تحلیل دگرگونی های اجتماعی است. تدبّر در آیات و تحلیل آنها بر اساس این مولفه ها ,و سیر نزول می تواند در ارائه ی یک الگوی قرآنی در باب سازوکار تغییر اجتماعی راهگشا باشد. پس از تدبّر در آیات و تحلیل کمی و کیفی داده ها، سازکار تغییر اجتماعی از منظر قرآن به نظر فراگردی چند بعدی و دورانی است. در این فراگرد جهان بینی افراد جامعه به مثابه زیربنای تغییر اجتماعی بر کنش آنها تأثیر می گذارد و باعث بازتولید یا تغییر ساختارها می شود امّا این تأثیر یک طرفه نیست. در نهایت، از دید قرآن هرتحلیلی در راستای فهم تغییرات اجتماعی و سازوکار آن باید بر رابطه متقابل باور و کنش افراد تمرکز کند.

واژگان کلیدی: تغییر اجتماعی، واقعیت‌های اجتماعی، سازوکار تغییر، سیر نزول،

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The Mechanism of Social Change as per the Qur'an Based on Process of the Revelation

نویسندگان [English]

  • Mohammad Hassan Akhlaqi 1
  • Mohsen Alviri 2
2 Professor
چکیده [English]

Many philosophers and thinkers from the past till our modern time devoted at least a few pages or chapters of their scholarly works analyzing or realizing human society and its issues. How society change and what are the reasons behind social changes and how they could be controlled or managed have been the most significant issues in this regard. Answering this question paved the way for the creation of discipline by the name of Sociology. Sociologists put forward different theories analyzing the issue but the essay offers the question to the Qur'an and tries to figure out its point of view in analyzing social change mechanisms. The article, actually, wants to study the verses of the Qur'an according to the process of revelation and wants to highlight concepts that are significantly related to social change based on sociology. Needless to say, that effort like this essay may pave the way for a scientific exegeses movement with a social approach towards the Qur'an and its commentary.

کلیدواژه‌ها [English]

  • social change
  • Process of revelation
  • mechanism
  • social facts