نوع مقاله : علمی ـ پژوهشی
نویسندگان
1
استاد گروه مدیریت و برنامهریزی آموزشی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران، .
2
دانشجوی دکتری مدیریت آموزشی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.
3
استاد گروه مدیریت و برنامهریزی آموزشی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شیراز، شیراز. ایران.
4
دانشیار گروه مدیریت و برنامهریزی آموزشی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.
5
استادیار گروه مدیریت و برنامهریزی آموزشی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.
10.22081/jiss.2026.75141.2242
چکیده
این پژوهش با هدف کاوش چارچوب مفهومی اصول اجتماعی و تعاملات انسانی در نظام رفتاری مبتنی بر قرآن کریم انجام شده است. مطالعه حاضر از نوع کاربردی و با رویکرد کیفی و به نوع روش تحلیل محتوا است. برای گردآوری و تحلیل دادهها از روش تحلیل کیفی فرایند چرخهای تحلیل استفاده شده است. قلمرو پژوهش شامل کلیه آیات قرآن کریم بود که با بهرهگیری از تفاسیر نور و نمونه، دلالتهای رفتاری مرتبط با اصول اجتماعی و تعاملات انسانی، استخراج، مفهومسازی و در چرخههای تحلیل سازماندهی شدند. در نتیجه، مجموعاً 112 مفهوم محوری استخراج شد که بر اساس قرابت محتوایی در قالب 28 مفهوم فراگیر سطح اول و سپس 7 مفهوم فراگیر سطح دوم ساماندهی شدند. در مرحله نهایی، مفاهیم با تجمیع مفهومی ذیل سه قاعده بنیادین «عدل و احسان»، «ادب و وفاداری» و «صلاحیت اجتماعی» قرار گرفتند. این سه قاعده، سازه مفهومی کلانِ اصول اجتماعی و تعاملات انسانی را در یک نظام رفتاری شکل میدهند که بهعنوان ارکان اصلی یک نظام رفتاری قرآنی می تواند نقشی تعیینکننده در هدایت روابط اجتماعی، تنظیم الگوهای تعامل انسانی، ارتقای عدالت و احسان در مناسبات اجتماعی و ساماندهی کنشهای فردی و جمعی در سطوح مختلف سیستمهای اجتماعی ایفا کنند.
کلیدواژهها
موضوعات
عنوان مقاله [English]
Exploring the Conceptual Framework of Social Principles and Human Interactions in the Behavioral System Based on the Holy Qur’an
نویسندگان [English]
-
jafar torkzadeh
1
-
zahra najafi
2
-
Rahmatullah Marzooqi
3
-
Jafar Jahani
4
-
Masoumeh mohtaram
5
1
Full professor, Department of educational administration and planning, faculty of education and psychology, Shiraz University, Shiraz, Iran
2
Ph.D. candidate, Department of educational administration and planning, faculty of education and psychology, Shiraz University, Shiraz, Iran
3
Full professor, Department of educational administration and planning, faculty of education and psychology, Shiraz University, Shiraz, Iran.
4
: Associate professor, Department of educational administration and planning, faculty of education and psychology, Shiraz University, Shiraz, Iran.
5
Assistant Professor professor, Department of educational administration and planning, faculty of education and psychology, Shiraz University, Shiraz, Iran
چکیده [English]
This study aims to explore the conceptual framework of social principles and human interactions within a behavioral system based on the Holy Quran. The present study adopts an applied, qualitative research design utilizing the Cyclic Analysis Process. The scope of the research encompassed all verses of the Holy Quran, from which behavioral implications related to social principles and human interactions were extracted, conceptualized, and organized through iterative cycles of analysis, utilizing Tafsir-e Noor and Tafsir-e Nemoune as interpretive sources. Consequently, a total of 112 core concepts were extracted and subsequently organized, based on conceptual proximity, into 28 first-level comprehensive concepts and 7 second-level comprehensive concepts. In the final stage, these concepts were synthesized into three fundamental principles: ‘Justice and Benevolence,’ ‘Politeness and Loyalty,’ and ‘Social Competence.’ These three principles constitute the overarching conceptual construct of social principles and human interactions. As core pillars of a Quranic behavioral system, they can play a decisive role in guiding social relations, regulating patterns of human interaction, promoting justice and benevolence in social affairs, and organizing individual and collective actions across various levels of social systems.”
کلیدواژهها [English]
-
Holy Qur’an
-
Social Principles
-
Human Interactions
-
Behavioral System
-
Social System
)