شرایط مداخله‌گر امنیت اجتماعی از منظر قرآن کریم

نوع مقاله : علمی ـ پژوهشی

نویسنده

استادیار،گروه قرآن و مطالعات اجتماعی، پژوهشکده اسلام تمدنی، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، قم، ایران.‏

چکیده

این پژوهش با هدف بررسی عوامل مداخله‌گر امنیت اجتماعی از منظر قرآن کریم، به تحلیل آیات قرآن و استخراج مفاهیم مرتبط با این موضوع پرداخته است. روش پژوهش، تحلیلی-تفسیری و تحلیل محتوای کیفی است . در قالب این روش، عوامل مداخله‌‌گر در چهار دسته اصلی شامل: عوامل فرهنگی و ذهنی، اجتماعی و ارتباطی، دینی و الهی و ساختاری و مهاجرتی دسته‌‌‌بندی شده‌اند. نتایج پژوهش از نقش کلیدی و برجسته عواملی همچون: تقوا، عدالت، وفای به عهد و اراده الهی، در شکل‌گیری امنیت اجتماعی حکایت دارد. در مقابل، عواملی مانند: شایعه‌‌سازی، تعصب و لجاجت می‌توانند امنیت اجتماعی را تضعیف کنند. افزون‌براین، نقش اراده الهی به عنوان عاملی کلیدی در شکل‌گیری امنیت اجتماعی مورد تأکید قرار گرفته است. این پژوهش برخلاف نظریه‌های غربی مانند مکتب کپنهاک، که بیشتر بر عوامل بیرونی و ساختاری تأکید دارند، بر پایه‌‌های دینی و ارزش‌های اخلاقی استوار است. یافته‌های این تحقیق می‌تواند به عنوان پایه‌ای برای تحقیقات آینده در جهت بومی‌سازی نظریه‌‌های امنیت اجتماعی بر اساس آموزه‌های دینی مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Intervening Conditions of Social Security from the Perspective of the Holy Quran

نویسنده [English]

  • Mohammad Bahrami
Assistant Professor, Department of Quran and Social Studies, Research Institute of Civilizational ‎Islam, Islamic Sciences and Culture Academy, Qom, Iran.‎
چکیده [English]

This research aims to investigate the intervening factors of social security from the perspective of the Holy Quran by analyzing Quranic verses and extracting relevant concepts. The research methodology is analytical-interpretive and qualitative content analysis. Within this framework, intervening factors are categorized into four main groups: cultural and mental, social and communicative, religious and divine, and structural and migratory factors. The research results indicate the key and prominent role of factors such as piety (Taqwa), justice, fulfillment of covenants, and Divine Will in the formation of social security. Conversely, factors such as rumor-mongering, prejudice, and obstinacy can undermine social security. Furthermore, the role of Divine Will is emphasized as a pivotal factor in the shaping of social security. Unlike Western theories, such as the Copenhagen School, which primarily emphasize external and structural factors, this study is grounded in religious foundations and ethical values. The findings of this research can serve as a basis for future studies aimed at indigenizing social security theories based on religious teachings.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Holy Quran
  • Social Security
  • Intervening Factors
  • Identity
  • Social Cohesion
  • Social Instability
ابن الجوزی، عبدالرحمن. (1407ق). زاد المسیر. بیروت: دارالفکر.
ابن العربی، محمد. (بی‌تا). احکام القرآن (ج2). بیروت: دارالفکر.
ابن کثیر، اسماعیل. (1412ق). تفسیر القرآن العظیم (ج1). بیروت: دارالمعرفه.
استراوس و کربین. (1401ق). مبانی پژوهش کیفی (مترجم: ابراهیم افشار). تهران: نشر نی.
بوزان، باری. (1390). مردم دولت‌ها و هراس (چاپ سوم). تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
بوزان، باری. (1391). چارچوبی تازه برای تحلیل امنیت (مترجم: علی رضا طیب). تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
بیات، بهرام. (1388). جامعه شناسی احساس امنیت (چاپ اول). تهران: انتشارات امیرکبیر.
بیضاوی، عبدالله. (بی‌تا). تفسیر البیضاوی. بیروت: دارالفکر.
روی، پل. (1382). معمای امنیت اجتماعی (مترجم: منیژه نوید‌نیا). مطالعات راهبردی، 6(3)، صص 685 - 708.
طوسی، محمد. (1409ق). التبیان فی تفسیر القرآن (محقق: احمد حبیب قصیرعاملی، ج5،). بی‌جا: مکتب الإعلام الإسلامی.
ثعلبی، احمد. (1422ق). تفسیر الثعلبی (ج3 و 5). بیروت: دار احیاء التراث.
جصاص، احمد. (1415ق). احکام القرآن (ج2). بیروت: دارالکتب العلمیه.
سمرقندی، ابواللیث. (بی‌تا). تفسیر السمرقندی (ج2 و 3). بیروت: دارالفکر.
سمعانی، منصور. (1412ق). تفسیر السمعانی (ج2). بیروت: دارالمعرفه.
طبرسی، فضل. (1415ق). مجمع البیان (ج5). بیروت: اعلمی.
طبرسی، فضل. (1418ق). جوامع الجامع (ج1). قم: نشر اسلامی.
طبری، محمد. (1415ق). جامع البیان عن تاویل آی القرآن (ج1). بیروت: دارالفکر.
فخر رازی. (بی تا). تفسیر الرازی (ج4، چاپ سوم). بی جا: بی نا.
فراستخواه، مقصود. (1398). روش تحقیق کیفی در علوم اجتماعی. تهران: آگاه.
مغنیه، محمدجواد. (1987م). الکاشف (ج2). بیروت: دارالعلم للملایین.
مکارم شیرازی، ناصر. (بی‌تا). الامثل فی تفسیر کتاب الله المنزل (ج3). بی‌جا: بی‌نا.
طباطبایی، سیدمحمدحسین. (بی‌تا). المیزان (ج1 و 5). بی‌جا: بی‌نا.
نسفی، عبدالله. (بی‌تا). مدارک التنزیل و حقائق التاویل (ج1). بی جا: بی نا.
نویدنیا، منیژه. (1383). بررسی ابعاد امنیت اجتماعی، رساله دکتری. دانشگاه تهران، واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی.