آسیب شناسی ساختار–عاملیت در دموکراتیزاسیون؛ با تاکید بر دوره اصلاحات

نوع مقاله: علمی ـ پژوهشی

نویسندگان

1 گروه علوم سیاسی دانشگاه تهران

2 گروه علوم سیاسی، دانشگاه تهران

10.22081/jiss.2019.53868.1488

چکیده

این نوشتار به دنبال آسیب‌شناسی جریان سیاسی تحول‌خواه در دوره جمهوری اسلامی است. عنوان کلی تحول-خواهی در اینجا، عمدتاً متوجه نیروهای سیاسی موسوم به اصلاح‌طلب در دولت سید محمد خاتمی است؛ اگرچه در دولت‌ها و دوره‌های تاریخی دیگر نیز تحولات و اصلاحات ساختاری مختلفی صورت گرفته است ولی این نوشتار به دلیل برجستگی دولت و جنبش اصلاحات، و انتظاراتی که مردم و گروه‌ها از این نیروها داشتند، عمدتاً متمرکز بر دوران ریاست جمهوری خاتمی است، لذا سوال اصلی مقاله متضمن نوعی آسیب‌شناسی درونی از این نیروی سیاسی است، و تلاش دارد آن را با بررسی موارد تاریخی پاسخ گوید. پاسخ موقت و فرضی حاضر، اشاره به غلبه نوعی محافظه‌کاری پیش‌رونده در درون دولت اصلاحات و نیروهای اصلاح‌طلب است که از اواخر دولت اول اصلاحات شروع شد، و در نتیجه آن، نخبه‌گرایی، مردسالاری نسبی و فقدان تشکیلات مردمی مستقل از دولت، نبود فعالیت حزبی جدی، و عدم تعامل دوسویه میان دولت و نیروها و نهادهای اجتماعی، در کنار برخی ملاحظات در سطح رهبری اصلاحات، توانست گرایش و عمل اصلاح‌طلبی را به سمت یک محافظه‌کاری نسبی سوق داده و آن پویایی و تحرک اولیه را از آن بگیرد. برای انجام این تحقیق، از روش‌ کتابخانه‌ای یا اسنادی (استفاده از منابع در دسترس) برای گردآوری داده‌ها، و روش تحلیل تبیینی (کیفی) برای تحلیل داده‌های به‌دست‌آمده استفاده شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The pathology of Structure-Agent in Democratization: By the focus on Eslahat era

نویسندگان [English]

  • Sadigh Zibakalam 1
  • Morteza Mirzanejad 2
1 The political Sciences's group. University of Tehran
2 The political sciences' group. University of Tehran
چکیده [English]

The article seeks to offer a pathology of the reformist in the Islamic Republic era. The general title of ‘reformist’ here, in principle, adverts to the political forces which have known by the name of the Eslah-talab in the administration of Seyyed Mohammad Khatami. Albeit some changes and structural reforms have taken place in other administrations and some other terms of the Islamic Republic, but because of the importance of Eslahat administration, and expectations of the people and groups from reformists, the article focuses on Khatami’s administration. Thus, the main question of the article includes a kind of pathology of the reformists that the article tries to answer by reviewing existing historical materials. A provisional and hypothetical answer points out a type of growing up Conservatism in Eslahat administration and Eslah-Talab forces, beginning at the end of the first administration of Khatami. consequently, elitism, semi-patriarchy and the lack of government-independent people's organizations, the lack of serious party activity, and the lack of interaction between the government and the forces and social institutions, along with some considerations at the level of Eslahat leadership, was able to shift the tendency and practice of Eslah-talabi to a Semi-conservatism, and led to the loss of dynamics and initial mobility of early Eslahat. The research has used a documentary (using available information) method for data collection, and the causal analysis (Qualitative) method to analyzing the collected data.

کلیدواژه‌ها [English]

  • democracy
  • reformism
  • Islamic Republic
  • conservatism
  • Internal critique