بررسی انتقادی برساخت معانی در تبارشناسی از منظر حکمت اسلامی

نوع مقاله: علمی ـ پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری فلسفه علوم اجتماعی دانشگاه باقرالعلوم

2 عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم

10.22081/jiss.2018.51282.1402

چکیده

در این مقاله رویکرد برساخت‌گرایانه تبارشناسی درباره شکل‌گیری معانی از منظر حکمت اسلامی بررسی و نقد شده است. بدین منظور ابتدا توصیفی از دیدگاه تبارشناسی درباره معانی ارائه شده و نقش قدرت و عملکردهای گفتمانی در برساخته شد معانی تحلیل شده است. در ادامه با بهره-گیری از مبانی رایج حکمت اسلامی نقدها و اشکالات رویکرد برساخت‌گرایانه تبارشناسی در دو بخش نقدهای مبنایی و پیامدها و تبعات معرفت شناختی در علوم انسانی تبیین گردیده است. تقلیل-گرایی هستی شناختی، ذات انکاری از معانی، تاریخ‌‌گری غایت انکار، تقدم اراده بر ادراک و نفی روابط ضروری در شکل گیری نظام های معنایی از مهمترین نقدهای مبنایی بر این رویکرد هستند. سپس پیامدها و تبعات این دیدگاه در علوم انسانی را برشمردیم. اهم آن‌ها عبارت بودند از: تحویل گرایی ناموجه و تسری ویژگی معانی برساخته به تمامی معانی، اجتماع‌گرایی نامعقول در شکل‌گیری معانی، نسبی‌گرایی و فقدان معیار و ملاک سنجش و ارزیابی، مرگ حقیقت و نفی تطابق معانی با واقعیت فی نفسه اشیاء و قداست زدایی از علم. در انتها نیز دیدگاه حکمت اسلامی درباره معانی و انواع آن بیان شده است و امکان برساخته بودن معانی از منظر حکمت اسلامی در معانی اعتباری تصویر شده و تمایز این دیدگاه با قرائت برساخت‌گرایانه تبارشناسی تبیین شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Critical review of the construction of meanings in genealogy From the perspective of Islamic wisdom

نویسندگان [English]

  • Hosein Hajmohamadi 1
  • Hosein souzanchi 2
  • Hasan abdi 2
  • asghar islamitanha 2
1 Ph.D. student of social sciences, University of Bagher al-ulum
2 Faculty of Social Sciences, University of Bagher al-ulum
چکیده [English]

در این مقاله رویکرد برساخت‌گرایانه تبارشناسی درباره شکل‌گیری معانی از منظر حکمت اسلامی بررسی و نقد شده است. بدین منظور ابتدا توصیفی از دیدگاه تبارشناسی درباره معانی ارائه شده و نقش قدرت و عملکردهای گفتمانی در برساخته شد معانی تحلیل شده است. در ادامه با بهره-گیری از مبانی رایج حکمت اسلامی نقدها و اشکالات رویکرد برساخت‌گرایانه تبارشناسی در دو بخش نقدهای مبنایی و پیامدها و تبعات معرفت شناختی در علوم انسانی تبیین گردیده است. تقلیل-گرایی هستی شناختی، ذات انکاری از معانی، تاریخ‌‌گری غایت انکار، تقدم اراده بر ادراک و نفی روابط ضروری در شکل گیری نظام های معنایی از مهمترین نقدهای مبنایی بر این رویکرد هستند. سپس پیامدها و تبعات این دیدگاه در علوم انسانی را برشمردیم. اهم آن‌ها عبارت بودند از: تحویل گرایی ناموجه و تسری ویژگی معانی برساخته به تمامی معانی، اجتماع‌گرایی نامعقول در شکل‌گیری معانی، نسبی‌گرایی و فقدان معیار و ملاک سنجش و ارزیابی، مرگ حقیقت و نفی تطابق معانی با واقعیت فی نفسه اشیاء و قداست زدایی از علم. در انتها نیز دیدگاه حکمت اسلامی درباره معانی و انواع آن بیان شده است و امکان برساخته بودن معانی از منظر حکمت اسلامی در معانی اعتباری تصویر شده و تمایز این دیدگاه با قرائت برساخت‌گرایانه تبارشناسی تبیین شده است.

کلیدواژه‌ها [English]

  • meaning
  • Construction
  • genealogy
  • Islamic philosophy