فرآیند شکل‌گیری و کارکرد هنجارهای اجتماعی از منظر قرآن و علم‌النفس فلسفی

نوع مقاله: علمی ـ پژوهشی

نویسنده

جامعه المصطفی العالمیه گروه قرآن و علم

10.22081/jiss.2019.50458.1356

چکیده

هنجارها از مهم‌ترین و بارزترین مولفه‌های فرهنگی و از مؤثرترین عوامل شکل‌گیری هویت فردی و جمعی می‌باشند. نوشتار پیش‌رو در صدد است تا فرآیند تولید یا پیدایش هنجارها و نیز مهم‌ترین کارکرد‌های آنها را با استمداد از نظریات فیلسوفان آشنا با علم‌النفس (روانشناسی) فلسفی و انظار مفسران فیلسوف و صاحب گرایش اجتماعی مورد بررسی قرار دهد.
در این نوشتار، با تحلیل فرآیند صدور افعال اختیاری و آثار فکری و روحی آن، روشن شده است که هم بر اساس علم‌النفس فلسفی و هم آیات کتاب الهی، اولاً آن عاملی که باعث می‌شود تا جامعه یا فرد، برخی رفتارها یا قالب‌های رفتاری را بهنجار به حساب آورده و بر دیگر قالب‌های رفتاری ترجیح دهند، اصول و مبانی ارزش‌‌شناختی (چارچوب‌های نظری‌ای که معیار بازشناسی کمالات مطلوب و امور واجد شایستگی در ساحت‌های مختلف انسانی هستند) بوده و مبانی ارزش‌شناختی نیز به نوبه‌ی خود مبتنی و مسبوق به جهان‌بینی (اندیشه‌های بنیادین درعرصه‌ی هستی شناختی،‌ انسان‌شناختی و معرفت‌شناختی) و مُنتَج از آن هستند.
ثانیاً مهم‌ترین کارکرد هنجارها تقویت و تثبیت همان مبانی ارزش‌شناختی و اندیشه‌های جهان‌شناختی است و البته این کارکرد اساسی، خود، واجد خرده‌کارکردهای دیگری نظیر تثبیت ارزش‌ها در جامعه، رفع اختلافات و تحقق همبستگی می‌باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

فرآیند شکل‌گیری و کارکرد هنجارهای اجتماعی از منظر قرآن و علم‌النفس فلسفی

نویسنده [English]

  • Ahmad Reza Tahayori
Al-mustafa international university
چکیده [English]

هنجارها از مهم‌ترین و بارزترین مولفه‌های فرهنگی و از مؤثرترین عوامل شکل‌گیری هویت فردی و جمعی می‌باشند. نوشتار پیش‌رو در صدد است تا فرآیند تولید یا پیدایش هنجارها و نیز مهم‌ترین کارکرد‌های آنها را با استمداد از نظریات فیلسوفان آشنا با علم‌النفس (روانشناسی) فلسفی و انظار مفسران فیلسوف و صاحب گرایش اجتماعی مورد بررسی قرار دهد.
در این نوشتار، با تحلیل فرآیند صدور افعال اختیاری و آثار فکری و روحی آن، روشن شده است که هم بر اساس علم‌النفس فلسفی و هم آیات کتاب الهی، اولاً آن عاملی که باعث می‌شود تا جامعه یا فرد، برخی رفتارها یا قالب‌های رفتاری را بهنجار به حساب آورده و بر دیگر قالب‌های رفتاری ترجیح دهند، اصول و مبانی ارزش‌‌شناختی (چارچوب‌های نظری‌ای که معیار بازشناسی کمالات مطلوب و امور واجد شایستگی در ساحت‌های مختلف انسانی هستند) بوده و مبانی ارزش‌شناختی نیز به نوبه‌ی خود مبتنی و مسبوق به جهان‌بینی (اندیشه‌های بنیادین درعرصه‌ی هستی شناختی،‌ انسان‌شناختی و معرفت‌شناختی) و مُنتَج از آن هستند.
ثانیاً مهم‌ترین کارکرد هنجارها تقویت و تثبیت همان مبانی ارزش‌شناختی و اندیشه‌های جهان‌شناختی است و البته این کارکرد اساسی، خود، واجد خرده‌کارکردهای دیگری نظیر تثبیت ارزش‌ها در جامعه، رفع اختلافات و تحقق همبستگی می‌باشد.
.

کلیدواژه‌ها [English]

  • "قرآن کریم"
  • "هنجار"
  • "مبانی ارزش‌شناختی"
  • "جهان‌بینی"
  • "کارکرد هنجارها"