شرایط تأسیس نهاد مرجعیت تقلید شیعه ۱

نوع مقاله: علمی ـ پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری جامعه‌شناسی نظری فرهنگی دانشگاه تهران

2 سردبیر

10.22081/jiss.2018.46783.1169

چکیده

علمای دین همواره نقش واسط را در انتقال آموزه‌های دینی به مردم ایفا می‌کرده‌اند. با این حال شکل‌گیری نهاد واسطه‌ی مرجعیت تقلید، به عنوان یک نهاد متمرکز و دارای ساختار و سلسله مراتب، کمتر از دویست سال قدمت دارد. شکل‌گیری نهاد مرجعیت تقلید با شکل‌گیری نظریه‌ی اجتهاد و تقلید و تکوین و توسعه‌ی نظریه‌ی تقلید از اعلم پیوند خورده است. این نظریه، با کمک برخی عوامل سیاسی، اجتماعی و اقتصادی، به شکل‌گیری نهاد مرجعیت تقلید در عالم تشیع منجر شد. از جمله عواملی که به شکل‌گیری این نهاد کمک کردند، می‌توان به مواردی چون شکست اخباریان از اصولیان در اواخر قرن دوازدهم هجری، تثبیت پرداخت خمس به مجتهدان و مجتهدان اعلم، تمرکز مرجعیت دینی در عتبات عالیات، فتاوای جهاد علما در جنگ‌های ایران و روس و ارتقاء جایگاه مجتهدان نزد شاهان قاجار اشاره کرد. تبدیل علمای بلاد به نهاد متمرکز مرجعیت تقلید نتایج درخشانی در عرصه‌ی سیاسی و اجتماعی به بار داشت که از جمله می‌توان به فتوای میرزای شیرازی در تحریم تنباکو اشاره کرد. در این مقاله به روند تاریخی تحولات فکری و اجتماعی منجر به شکل‌گیری نهاد مرجعیت تقلید می‌پردازیم.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The conditions for establishment of the institution of shi'a marja'i taqlid 1

نویسندگان [English]

  • Mohsen Saboorian 1
  • hamid parsania 2
1 PhD of Sociology, University of Tehran
2 university of tehran
چکیده [English]

Ulama (scholars) of shi’i Islam had always been a medium to transfer religion to the mass. Although it has been a case from the rise of Islam, institution of Marja’i Taqlid had been formed recently. The establishment of the office of Marja’i Taqlid is concurrent to the formation and development of the theory of imitating (taqlid) the most learned (a’lam). There are many other factors which helped establishment of the office of Marja’ Taqlid, from which we can name: defeat of Akhbaris (traditionalists) by Usulis (rationalist) in the late 12th hijri century; development of the theory of paying Khums (one fifth) to the most learned Mujtahid (a high rank Islamic scholar); centralization of the religious authority in Atabat (holy shrines of Iraq); Fatwas (legal ruling) for Jihad (religious war) against Russia during Russo-Persian wars. The transition from local ulama to a centralized office of Marja’iyyat, had have many social and political consequences, from which we can name Mirza-ye Shirazi’s fatwa for prohibition of the use of tobacco. In this paper we investigate the process of formation of office of Marja’i Taqlid from a historical intellectual and social perspective.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Ijtihad
  • taqlid
  • Marja’i Taqlid
  • Institution of Marja’yyat
  • Taqlid from the most learned