رهیافت اخلاقی به «بی تفاوتی» در روابط اجتماعی همسایگان

نوع مقاله: علمی ـ پژوهشی

نویسنده

پژوهشگر و عضو گروه اخلاق عملی و کاربردی پژوهشکده اخلاق و روانشناسی اسلامی پژوهشگاه قرآن و حدیث. دارالحدیث

10.22081/jiss.2020.68631

چکیده

«بی‌تفاوتی» نسبت به دیگران بخصوص همسایگان و بی‌اعتنایی به حوادث اجتماعی و سیاسی در جامعه از جمله مسائلی است که امروزه با پیشرفت جوامع و توسعة شهرها و نیز دگرگونی ارزش‌ها، دامنة آن گسترش یافته و بیشتر صحنه‌های زندگی مردم را تحت تأثیر خود قرار داده است.
نوشتار حاضر می‌کوشد با رهیافت اخلاقی و با روش إسنادی و تحلیل محتوا، ناروایی «بی‌تفاوتی» در روابط همسایگی را بازگوید، به این هدف، با بهره‌گیری از آموزه‌های قرآن و حدیث، و استدلال‌های عقلی، دلایلی را پیش می‌کشد تا از این رهگذر، ضمن تقبیح‌نمودن «بی‌تفاوتی»، زمینه‌ای را برای اصلاح رفتارهای اجتماعی همسایگان در قِبال یکدیگر و فرصتی را جهت ایجاد همدلی و همزبانی، فراهم آوَرَد.
یافته‌ها حکایت از آن دارد که آموزه‌های اخلاقی اسلام، بی‌تفاوتی را بر نمی‌تابد. ناسازگاری «بی‌تفاوتی» با روح آموزه‌های اسلامی و مخالفت با اصولی مانند: اصل مسئولیت، همبستگی اجتماعی، نظارت اجتماعی، اصل سودمندی و خیرخواهی، در کنار تعارض «بی‌تفاوتی» با قواعد اخلاقی همچون: قانون تعمیم‌پذیری و قاعدة زرّین، از جمله دلایل اقامه شده در این مقاله است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

000

چکیده [English]

«بی‌تفاوتی» نسبت به دیگران بخصوص همسایگان و بی‌اعتنایی به حوادث اجتماعی و سیاسی در جامعه از جمله مسائلی است که امروزه با پیشرفت جوامع و توسعة شهرها و نیز دگرگونی ارزش‌ها، دامنة آن گسترش یافته و بیشتر صحنه‌های زندگی مردم را تحت تأثیر خود قرار داده است.
نوشتار حاضر می‌کوشد با رهیافت اخلاقی و با روش إسنادی و تحلیل محتوا، ناروایی «بی‌تفاوتی» در روابط همسایگی را بازگوید، به این هدف، با بهره‌گیری از آموزه‌های قرآن و حدیث، و استدلال‌های عقلی، دلایلی را پیش می‌کشد تا از این رهگذر، ضمن تقبیح‌نمودن «بی‌تفاوتی»، زمینه‌ای را برای اصلاح رفتارهای اجتماعی همسایگان در قِبال یکدیگر و فرصتی را جهت ایجاد همدلی و همزبانی، فراهم آوَرَد.
یافته‌ها حکایت از آن دارد که آموزه‌های اخلاقی اسلام، بی‌تفاوتی را بر نمی‌تابد. ناسازگاری «بی‌تفاوتی» با روح آموزه‌های اسلامی و مخالفت با اصولی مانند: اصل مسئولیت، همبستگی اجتماعی، نظارت اجتماعی، اصل سودمندی و خیرخواهی، در کنار تعارض «بی‌تفاوتی» با قواعد اخلاقی همچون: قانون تعمیم‌پذیری و قاعدة زرّین، از جمله دلایل اقامه شده در این مقاله است.

کلیدواژه‌ها [English]

  • اخلاق اسلامی
  • بی‌تفاوتی
  • همسایگی
  • روابط اجتماعی
  • مسئولیت
  • اخلاق کاربردی
  • قرآن و حدیث