دلالت های نظریه اعتباریات، برای تحول در علوم انسانی

نوع مقاله: علمی ـ پژوهشی

نویسنده

پژوهشگاه حوزه و دانشگاه دانشگاه امام صادق ع

10.22081/jiss.2020.68628

چکیده

نظریه ادراکات اعتباری، از مهمترین زوایای فلسفه اسلامی است که ارائه نظام‌مند آن به ابداع علامه طباطبایی، صورت گرفت. اهمیت این نظریه در نظام فلسفی علامه طباطبایی آنقدر زیاد است که در اکثر قریب به اتفاق آثار علامه، اشاره‌ای موجز یا مبسوط به آن شده است. این نظریه با تمایزی که میان ادراکات حقیقی و اعتباری قائل میشود، از یکسو علوم حقیقی را از گزند خطاهای معرفت‌‌شناختی حفظ می‌کند و از دیگر سو خلأ تئوریکی که میان ذخائر غنی فلسفه اسلامی و علوم اجتماعی کاربردی شکل گرفته را برطرف می‌نماید، و لذا می‌تواند تأثیری عمیق بر حوزه‌های گوناگون علوم انسانی و علوم اجتماعی بگذارد. پیوند اعتباریات با حقایق، از مهمترین اجزاء این نظریه است که تمایز جدی آن با رویکردهای اثبات‌گرا و معناگرا را نشان می‌دهد. تبیینی که علامه در آثار گوناگون خود از این نظریه داشته‌اند، زمینه خوبی برای تحلیل و نقادی رویکردهای اثبات‌گرا و معناگرا فراهم میکند و تحول در علوم انسانی بر اساس مبانی و مبادی حکمت اسلامی را فراهم می‌نماید.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The implications of Etebariat theory, for development in the humanities

چکیده [English]

نظریه ادراکات اعتباری، از مهمترین زوایای فلسفه اسلامی است که ارائه نظام‌مند آن به ابداع علامه طباطبایی، صورت گرفت. اهمیت این نظریه در نظام فلسفی علامه طباطبایی آنقدر زیاد است که در اکثر قریب به اتفاق آثار علامه، اشاره‌ای موجز یا مبسوط به آن شده است. این نظریه با تمایزی که میان ادراکات حقیقی و اعتباری قائل میشود، از یکسو علوم حقیقی را از گزند خطاهای معرفت‌‌شناختی حفظ می‌کند و از دیگر سو خلأ تئوریکی که میان ذخائر غنی فلسفه اسلامی و علوم اجتماعی کاربردی شکل گرفته را برطرف می‌نماید، و لذا می‌تواند تأثیری عمیق بر حوزه‌های گوناگون علوم انسانی و علوم اجتماعی بگذارد. پیوند اعتباریات با حقایق، از مهمترین اجزاء این نظریه است که تمایز جدی آن با رویکردهای اثبات‌گرا و معناگرا را نشان می‌دهد. تبیینی که علامه در آثار گوناگون خود از این نظریه داشته‌اند، زمینه خوبی برای تحلیل و نقادی رویکردهای اثبات‌گرا و معناگرا فراهم میکند و تحول در علوم انسانی بر اساس مبانی و مبادی حکمت اسلامی را فراهم می‌نماید.

کلیدواژه‌ها [English]

  • علامه طباطبایی
  • نظریه ادراکات اعتباری
  • اعتباریات
  • تحول در علوم انسانی
  • علوم انسانی اسلامی