عقلانیت کنش اجتماعی، از منظر حکمت اسلامی، در مواجهه با سنت وبری

نوع مقاله: علمی ـ پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه باقرالعلوم

2 عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم

10.22081/jiss.2019.53908.1492

چکیده

عقلانیت، از مسائل مورد تنازع اندیشمندان علوم اجتماعی است در این میان، ماکس وبر، مبتنی بر مفهوم خاصی از عقل و کنش؛ عقلانیت کنش اجتماعی را صورتبندی و جوامع مدرن را عقلانی دانسته که با نگاه حکمای اسلامی به عقل و کنش، همخوان نیست ؛ بر این اساس، عقلانیت کنش‌ اجتماعی، ‌از منظر حکمت اسلامی، با استفاده از روشی تحلیلی تطبیقی با سنت وبری، مورد بازخوانی و بیان شده که عقلانیت و کنش، واژه‌هایی هستند که از حیث انتزاعی، به معنای برخاستگی از عقل و اراده‌اند اما از حیث انضمامی، مبتنی بر چگونگی نگاه به ماهیت و قوای ادراکی و حرکتی انسان، معنای خاص خود را پیدا می‌کنند بر همین اساس، در تحلیل وبر، عقل و کنش، به روش و عمل بر آمده از عقل عملی خود بنیاد و عقلانیت‌کنش اجتماعی، نیز به داشتن محاسبه ریاضی وار برای دستیابی به اهداف زندگی، تقلیل و جامعه غربی، جامعه‌ای عقلانی و در عین حال، مبتلا به بحران معنویت دانسته شده اما حکمای اسلامی، مبتنی بر نگاه خود، به ماهیت و قوای انسان، عقل را به معنای ظرفیت ادراک معانی؛ و کنش‌ را نیز منبعث از اراده برخاسته از قوه شوقیه متاثر از قوا وگرایشات نفوس سافل و عالی انسان می‌دانند ؛ بنابراین، عقلانیت کنش‌اجتماعی را به معنای مبتنی کردن کنش‌های اجتماعی، بر ظرفیت ادراک معانی مجرد، در مراتب و مصادیق مختلف آن، تعریف و رعایت روش و محاسبه منطقی در کنش‌اجتماعی را تنها یکی از معیارهای عقلانی بودن در نظرمی-گیرند و از این حیث، جامعه را نیز دچار بحران معنویت نمی‌کنند .

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The rationale of social action, from the perspective of Islamic philosophy Facing St. Webery

نویسندگان [English]

  • mansur mohamady 1
  • nasrolla aqagani 1
  • asghar islamitanha 2
1 Department
2 Faculty of Social Sciences, University of Bagher al-ulum
چکیده [English]

Weber, based on the specific notion of wisdom and action, has conceptualized the rationality of social action, while the concept of reason and action is not the same as the concept of reason and action from the perspective of Islamic philosophy. Therefore, the rationality of social action from the perspective of Islamic wisdom has been refined using the comparative study method with Weber's view. The results are :
in Weber's analysis, based on his type of look at the human perception and movement, reason has been reduced in a way, and action Unique to the Independent practical reason. And the rationale of social action also means having a mathematical calculation to achieve the goals of life, And the Western community is considered a rational society, which at the same time is also in a crisis of spirituality.
But Islamic philosophy, based on another look at the nature of man and his perceptual power, sees wisdom as the capacity to perceive meanings. And the action is also derived from the will of the fervor forces, influenced by the power and the Tendencies of the scullion and superior human beings. Therefore, they define the rationale of social action based on the wisdom of finding meaning. And observing the rational method is just One of the criteria for being rational, and in this situation, society also does not face the crisis of spirituality.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Rationality
  • social action
  • Max Weber
  • Islamic philosophy